VELAYETİN KALDIRILMASI – VELAYETİN DEĞİŞTİRİLMESİ DAVASI

Türk Medeni Kanunu’na göre ana-babada bulunan velayet hakkı mahkeme kararı ile kaldırılabilir. Velayet hakkının kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan olması sebebiyle mahkeme kararı şet kılınmıştır. Velayet hakkının geri alınması medeni kanunun saydığı koşullar çerçevesinde ve sınırlar içinde hâkim kararı ile kaldırılabilir. Ana ve babadan başkasına veya sadece ana-babadan birinden de kaldırılıp ana-babadan birine verilebilir.

Velayet hakkının kaldırılabilmesi için soyut iddialardan daha çok somut bir şekilde velayet hakkının kötüye kullanıldığını, kanunda sayılan diğer hususların şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanması gerekecektir.

VELAYETİN KALDIRILMASI ŞARTLARI

Velayetin kaldırılmasının ön koşulu çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerden sonuç alınamaması ya da bu önlemlerin yetersiz olacağı önceden anlaşılmasıdır. Diğer önlemlerle çocuğun korunması sağlanabiliyorsa velayetin kaldırılması yoluna başvurulamayacaktır. Ancak burada asıl olan çocuğun korunmasıdır, çocuğun yararı önceliklidir.

• Velinin ağır hastalığı,
• Temyiz kudretinden yoksunluk,
• Velinin yerinin bilinmemesi,
• Velilik görevindeki yetersizlikler,
• Psikolojik rahatsızlıklar,
• Alkol veya başka bağımlılıklar,
• Ahlaka aykırı hayat sürmek,
• Ana-babanın yaş küçüklüğü veya başka sebeplerle çocuğa karşı görevlerini yerine getirememesi,
• Çocuğa aşırı derecede sert davranılması ve benzeri sebepler,
• Ana ve babanın çocuğa yeterli ilgiyi göstermemesi veya ona karşı yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklaması.

Velâyet ana ve babanın her ikisinden kaldırılırsa çocuğa bir vasi atanır. Kararda aksi belirtilmedikçe, velâyetin kaldırılması mevcut ve doğacak bütün çocukları kapsar.

Velâyete sahip ana veya babanın yeniden evlenmesi, velâyetin kaldırılmasını gerektirmez. Ancak, çocuğun menfaati gerektirdiğinde velâyet sahibi değiştirilebileceği gibi, durum ve koşullara göre velâyet kaldırılarak çocuğa vasi de atanabilir.

Velâyetin kaldırılması hâlinde ana ve babanın çocuklarının bakım ve eğitim giderlerini karşılama yükümlülükleri devam eder. Ana ve baba ile çocuğun ödeme gücü yoksa bu giderler Devletçe karşılanır. Durumun değişmesi hâlinde, çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin yeni koşullara uydurulması gerekir.

Velâyetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkim, re’sen ya da ana veya babanın istemi üzerine velâyeti geri verir.