Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yoluna Yapılan İcra Takibine Yönelik Şikayete İlişkin Yargılamada Alacaklının Haberdar Edilmemesi Adil Yargılanma Hakkının İhlalidir
Anayasa Mahkemesinin 10/2/2022 Tarihli ve 2017/35282 Başvuru Numaralı Karar
Başvuru Numarası : 2017/35282
Karar Tarihi : 10/02/2022
Resmi Gazete Yayım Tarihi : 29/11/2022
Başvurucu; icra takipleri başlattığını, takiplere karşı borçlular tarafından şikayet başvuruları üzerine Mahkemece şikayet dilekçeleri kendisine tebliğ edilmediği gibi dilekçeye ilişkin beyanı alınmadan ve dosya üzerinden inceleme yapılarak aleyhine kesin olarak karar verildiğini belirtmiştir. Başvurucu, davadan ancak gerekçeli kararın tebliğ edilmesiyle haberdar olabildiğini ve iddialarına karşı savunma hakkı tanınmaması dolayısıyla adil yargılanma hakkı kapsamında silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
Değerlendirme
Somut olayda başvurucunun Ankara 32. İcra Müdürlüğünün E.2017/6277 ve E.2017/6278 sayılı dosyalarında, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla İcra Müdürlüğü nezdinde takip başlattığı, takip borçlusu tarafından takip talebinin iptali talebiyle şikayetle ilgili olarak Mahkemenin şikayet dilekçelerini başvurucuya tebliğ etmeden ve söz konusu şikayetle ilgili savunmalarını almadan dosya üzerinden inceleme yaparak takibe dayanak senetlerin kambiyo vasfına sahip olmadığı gerekçesiyle takiplerin iptaline kesin olarak karar verdiği anlaşılmıştır.
Mahkeme hakkı, kişilerin haklarında açılan davadan haberdar edilmelerini, yargısal sürece katılmalarının sağlanmasını yani hukuken davanın süjesi olma özelliğinin pratiğe yansıtılmasını gerekli kılar. Dolayısıyla hakkında dava açılan bir kişinin dava ile ilgili beyan ve delillerini sunma hakkının fiilen ortadan kaldırılması mahkemeye erişim sorununu ortaya çıkarır. Özellikle davanın kesinleşmesinden sonra yargısal süreçten haberdar olan bir kişi için gerçek anlamda bir yargılamanın yapıldığından bahsetmek mümkün değildir. Başka bir ifadeyle yargısal süreçten usulüne uygun şekilde haberdar edilerek iddialara ilişkin beyan ve delillerini sunma imkanı tanınmayan bir kişi için gerçek anlamda uyuşmazlığın mahkeme önüne getirildiğinden bahsedilemez.
Mahkemenin uyuşmazlığı karara bağlarken davalı tarafın yargılamaya katılımını ihlal ederek iddia-savunma kurgusunu oluşturmadan davayı sonuçlandırması halinde –şekli anlamda uyuşmazlık mahkeme önüne getirilmiş olsa bile- ortada gerçek bir yargılama yapıldığından bahsedilemeyecektir. Çünkü ana süjeden yoksun yürütülen bir yargılamanın sonucunun da hukuken bir anlam ifade etmeyeceği açıktır. Bu durumda uyuşmazlığa ilişkin yargılama süreci yanılsamadan ibaret kalacaktır.
Başvurucu, şikayet dilekçesinin tebliğ edilmemesi nedeniyle dilekçe içeriğinden haberdar olmamış; bu nedenle esasa ilişkin beyan ve itirazlarını sunma hakkından yoksun bırakılmıştır. Bunun yanında mahkeme kararının kesin olması nedeniyle söz konusu eksikliğin sonraki aşamalarda giderilmesi de mümkün olmamıştır. Böylelikle yargısal fonksiyonun gerçek anlamda yerine getirilmesi için zorunlu olan iddiaya karşı savunma hakkının tanındığı taraflarca sunulan deliller çerçevesinde uyuşmazlığın karara bağlandığı bir yargısal süreç başvuru yönünden yaşanmamıştır. Dolayısıyla başvurucunun davadan (şikayetten) haberdar edilmeyerek uyuşmazlığa katılımının sağlanmaması mahkeme hakkından yoksun bırakılması sonucunu doğurmuştur.
Açıklanan nedenlerle başvurucunun Anayasa’nın 36. Maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkeme hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
Kararın tamamı için: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/11/20221129-3.pdf
